Grote Prijs voor Toekomstige Generaties

De gemeentelijke administratie van Watermaal-Bosvoorde (Brussels-Hoofstedelijke Gewest) heeft zich sinds 2003 tot doel gesteld om de CO²-uitstoot van de gemeentelijke gebouwen met 30% te verminderen, zonder daarbij het comfort van de gebruikers terug te schroeven. Het “lokale Kyotoplan” verwezenlijkte tot op heden een vermindering van 22% van het energiegebruik. Op die manier konden er tevens budgetten geheroriënteerd worden naar andere posten.

Een lengte voorsprong

Alles begon in 2000, toen het gemeentebestuur van Watermaal-Bosvoorde besliste om een energiebesparingsplan in het nieuwe akkoord op te nemen. Het objectief was het goede voorbeeld te geven en zich mee in te zetten voor de Kyoto-doelstellingen. In 2003 werd het ambt van Schepen van Energie in het leven geroepen, evenals de functie van Verantwoordelijke voor Energie. Meteen werd een aantal gebouwen van de gemeente aan kadasters en aan energie-audits onderworpen.

Middelen vinden

Het principe van de kadasters en audits werd vervolgens uitgebreid tot een totaal van 35 gebouwen van de gemeente. Het pandenbestand is erg verscheiden en bevat ateliers, kantoren, culturele ruimten, een zwembad, scholen, kinderdagverblijven, sportcentra, woningen, enz. Aan de hand van deze studies was het mogelijk om een reeks verbeteringen door te voeren en prioriteiten te stellen. De gemeente startte een energieboekhouding op, de spil van elk coherent energiebeleid. Deze stappen werden gecoördineerd door de Verantwoordelijke voor Energie, maar eigenlijk waren alle gemeentediensten transversaal betrokken.

Beter dan Europa

Op basis van de resultaten en voorstellen die de audits opleverden, keurde de gemeente in 2004 een actieplan goed onder de naam ‘lokaal Kyoto-plan’. De uitdaging van het plan is om de broeikasgassen, voortgebracht door de gebouwen van de gemeenten, tegen 2012 met 30% te verminderen – met andere woorden, 10% beter dan de door Europa vooropgestelde objectieven. Hoewel voor sommigen de milieuoverwegingen centraal stonden, was het ook de mogelijkheid om de energierekeningen van de gemeente drastisch te verlagen, wat uiteraard een overtuigende motivatie was. Maar dan moest het nog lukken om al die voornemens in de praktijk om te zetten!

In de eerste plaats een menselijk avontuur

De invoer van het lokale Kyoto-plan was enkel mogelijk dankzij grondige veranderingen aan alle gebouwen van de gemeente. Het was een echt avontuur dat de politici, de coördinatoren van de administratie, de verantwoordelijken en het personeel voor onderhoud, en alle gebruikers van de gemeentelijke infrastructuur op de been bracht. Individuele interviews, vergaderingen, opleidingen en bewustmakingscampagnes volgden elkaar op. Het menselijke aspect van een dergelijke onderneming is even belangrijk als het technische aspect. Een groot deel van de besparingen waren dan ook het resultaat van een heleboel kleine gedragswijzigingen, die samen een aanzienlijk effect hebben.

Zware investeringen

Op technisch niveau was het aan de hand van audits mogelijk om heus maatwerk uit te voeren, gebouw per gebouw.Het plan houdt een indrukwekkende reeks kleine en grote vernieuwingen in : een nieuw, minder energieverslindend filtersysteem voor het zwembad, productie van alternatieve energie (thermische zonnepanelen en weldra fotovoltaïsche panelen en een warmtekrachtkoppeling), nieuwe, efficiënte verwarmingsketels, allerlei soorten isolatie, elektronisch beheer van de temperatuur, spaarlampen, milieubewuste renovaties en nieuwbouw, enz. Om deze zware investeringen mogelijk te maken, deed de gemeente een beroep op een hele reeks bestaande, regionale steunmechanismen (bijv. PLAGE), zonder dewelke de meeste maatregelen in de projectfase waren blijven steken.

Resultaten die tellen

De gunstige effecten van het project zijn op verschillende gebieden voelbaar. Wat het milieu betreft, heeft het lokale Kyoto-plan de uitstoot van CO2-gassen in de gemeente tussen 2005 en 2007 met bijna 1000 ton doen dalen. In 2007 zakte het gas- en elektriciteitsverbruik met respectievelijk 22 % en 4 % tegenover 2004. Tijdens de drie eerste jaren bedroeg de besparing op de energierekening 218.000 euro. Ook de werkgelegenheid vaart wel bij het project: twee nieuwe aanwervingen voor de gemeente zelf, plus ontelbare werkuren voor de dienstverleners die de nieuwe investeringen uitvoeren. En op administratief niveau werden de psychologische barrières onderuit gehaald en doken nieuwe praktijken op.

Toenadering tot de burgers

De gemeente organiseert nu elk jaar ‘energie-avonden’, tijdens dewelke ze haar energiebalans voorstelt aan de verkozenen en aan de bevolking. De positieve interne resultaten hebben de gemeente gemotiveerd om een stap verder te gaan en het Kyoto-plan ook naar de burgers toe uit te breiden. Bij wijze van pilootproject zal ze vijftig huishoudens begunstigen met een gratis energie-audit aan de hand van een thermograaf. Hierin wil de gemeente in de eerste plaats de huisvestingsmaatschappijen, die op haar grondgebied actief zijn, betrekken.

Het aanlokkelijke van dit initiatief:

Een weldoordacht plan op lange termijn met een positief effect voor de mens, het milieu en de economie.

Hun uitdaging:

Verdere toenadering zoeken tot het publiek en de interesse opwekken van de economische actoren van de gemeente.

Contactgegevens:

Manon Viérin, Verantwoordelijke voor Energie Gemeentebestuur van Watermaal-Bosvoorde
02 674 74 57
mvierin@wb.irisnet.be
Antoine Gilsonplein 1 1170 Watermaal-Bosvoorde
www.watermaal-bosvoorde.be